Kocie feromony
Feromony są to substancje chemiczne wydzielane przez koty w celach komunikacyjnych. Koty posiadają liczne gruczoły na skórze i błonach śluzowych np. na policzkach, brodzie, w okolicy odbytu, u nasady ogona, za uszami, między poduszeczkami łap a u kotek dodatkowo w okolicy sutek.
Feromony mogą być wydzielane przez koty nieświadomie np. feromony ostrzegawcze, feromony wydzielane przez kotkę w okresie, kiedy ma kocięta oraz wydzielane świadomie np. feromony znakowania terenu: społeczne, terytorialne, seksualne.
Feromony ostrzegawcze
Są wydzielane mimowolnie na skutek stresu, w miejscach, gdzie spotkało kota jakieś niemiłe wydarzenia, coś go wystraszyło. Wydzielane są przez gruczoły przy opuszkach łap oraz gruczoły przy odbycie i służą do oznaczania miejsc, których w przyszłości należy unikać.
Feromony przywiązania neonatalnego
Wydzielane przez gruczoły znajdujące się w okolicy sutek kotki w okresie kiedy ma małe kocięta. Budują one wieź między kotką a kociętami i dają kociakom poczucie bezpieczeństwa. Kocięta po urodzeniu nie widzą i nie słyszą, ale mają już rozwinięty zmysł powonienia i dotyku. Wyczuwając feromony, kierują się w stronę matki i przy niej czują się bezpieczne.
Feromony seksualne
Wydzielane są w czasie aktywności seksualnej i są wyczuwalne w moczu. Kotki w rui znacząc teren moczem zawierającym feromony informują kocury o swojej gotowości do kopulacji.
Feromony terytorialne
Kocie terytorium składa się z różnych obszarów:
- strefy bezpieczeństwa i komfortu, gdzie koty wypoczywają,
- strefy odosobnienia,
- strefy aktywności, gdzie się bawią, kontaktują z innymi osobnikami, polują oraz z korytarzy łączących poszczególne strefy. Swoje terytoria koty oznaczają feromonami w trojaki sposób.
Feromony policzkowe wydzielane przez gruczoły znajdujące się na policzkach służą do oznaczenia tej części terytorium, w której kot czuje się dobrze i bezpiecznie. Często możemy zaobserwować koty ocierające się policzkami o różne sprzęty w domu. Drapaniem i moczem oznaczają granice swojego terytorium i punkty strategiczne oraz miejsca w których występuje obcy zapach.
W przypadku wystąpienia stresu, pojawienia się nowego osobnika, przemeblowania, wprowadzenia zmian w otoczeniu, które powodują u kotów poczucie zagrożenia, może nasilić się znaczenia terytorium przez kota moczem lub drapaniem.
Znakowanie społeczne
Poszczególni członkowie grupy kotów wylizują się wzajemnie i ocierają o siebie. W ten sposób ich indywidualnie feromony wydzielane przez gruczoły policzków, brody i w okolicy odbytu i seksualne (aktywujące znakowanie moczem) mieszają się tworząc wspólny zapach charakterystyczny dla grupy. Służy on rozpoznawaniu osobników należących do danej grupy.
Wiedza o feromonach została wykorzystana do feromonoterapii. Używane są do tego syntetyzowane chemicznie analogi feromonów policzkowych, których stosowanie zwiększa u kotów poczucie bezpieczeństwa i lepsze samopoczucie. Syntetyczne feromony mogą być stosowane jako środki wspomagające terapię w przypadkach nasilonego drapania mebli lub znaczenia moczem.
Autorką tekstu jest Jolanta Łapińska - lekarz weterynarii i dyplomowany zoopsycholog, absolwentka Wydziału Medycyny Weterynaryjnej SGGW w Warszawie oraz Europejskiego Studium Psychologii Zwierząt. Członkini Polskiego Stowarzyszenia Zoopsychologów. Specjalistka w rozwiązywaniu problemów związanych z zachowaniem domowych czworonogów. Jej strona internetowa to zoopsychologia.com.pl.
